Tag: environment

  • Red tea in Laitlum

    Wow! This is so captivating 🤩🤩 and that cup of red tea is the perfect accompaniment to the view! 🌲🏞️🌄 The location is Laitlum, Meghalaya.

    Khublei Shibun @dapp_theguyfromthehills sa ïa kawei ka post kaba itynnat! 🙏🙏

  • “Ka Um Bad Ki Deiriti Ha Ka Meirisawkun” (Water and Culture In the Environment) (Volume II, 2008)

    Ïa kine la sot na ka lynnong "Ka Um bad Ka Tynrai ki Kyrteng Kur" (Water and Origin Of Clan Names) na ka kot Ka Um bad ki Deiriti ha ka Meirisawkun by Dondor Giri Nongkhlaw (2008):

    Katkum u Spiton Kharakor (1981) ha ka kot jong u "Ki Khun ki Ksiew a Hynñiewtrep" la shem ba don ki kur ba la ïoh kyrteng na ka um, ka wah, ka myn bad ka am.

    Ki kur ba la sdang da ka 'um' na khmat ki don khadlai kur bad kine ki long ka kur Umbah, Umblah, Umdong, Umdoh, Umdor, Umdung, Umyiap, Umladkur, Umlong, Umsong, Umsohbar, Umthlu bad Umwai.

    Ki kur ba la sdang da ka ktien 'wah' ki don khaddar kur bad kine ki long ka kur Wahksi, Wahksing, Wahlang, Wahlang mawleiñ, Wahlang pahsyntiew, Wahlang ryntathiang, Wahrait, Wahrih, Wahrit, Wahshah, Wahshrieh bad Wahspeh.

    Ki kur ba la sang da ka 'am' na khmat ki don shiphew kur bad kine ki long ka kur Amkhlaw, Amkhlow, Amksang, Amkoi, Amded, Amdep, Amora, Amse bad Amwai.

    Nangta sa ki kur ba sang da ka 'myn' ki don jin haduh arphew hynñiew kur bad kine ki long ka kur Mynbah, Mynbon, Mynkseh, Mynieng, Mynjar, Mynnar, Myniar, Mynrap, Mynriang, Mynrieng, Mynriem, Mynring, Mynsang, Mynskut, Mynsni, Mynso, Mynso-shangpung, Mynsong, Myntdu, Mynteng, Mynthang, Mynthliang, Mynthlong, Mynthlu, Mynthong, Mynthui bad Myntlang.

    Ban sngewthuh ïa kane ka jingïasnoh ka kyrteng kur bad ki jnit ka mariang bad ruh bad ki deiriti ngin ïa shim tang kawei ar tylli ki kur kum ka nuksa.Tharai, lada ngi shim da ka kur Amkhlaw, Umyiap, Wahksing bad Mynthlong ka biang ban ïa batai bad pyni nia.

    Kat kum ka tyllong kyntien ka kur Amkhlaw ka long ka kyntien ba la oh na ka 'am' bad 'khlaw'. Kane ka pyni ba ka kur ka don jingïadei bad ka um bad ka khlaw. Baroh ar, ka um ne am bad khlaw, ki dei ki jnit ka meirisawkun, kaba mut, lehse, ba ka kur Amkhlaw ka long ka kur kaba la buhai nyngkong ha ka jaka ba jan ka um bad ka khlaw.

    Ka kur Umyiap, katkum ka tyllong kyntien, ka thew ka um bad u shyiap kiba baroh ar ki long ki jnit ka meirisawkun, ha kaba lah ban long ba kine ki kur ki la buhai nyngkong ha ki jaka ba don ka um bad u shyiap.

    Nangta, ka kur Wahksing, katkum ka tyllong kyntien, ka long ka kur ba la ïoh kyrteng na ka wah bad ka ksing. Hangne, ka wah ka long ka jnit jong ka meirisawkun, katba ksing pat ka dei ka bynta jong ka deiriti. Kumta kane ka kur ka la oh kyrteng kur na ka wah bad ka ksing. Hangne ksing ka thew ïa ka deiriti put deiriti tem.

    Nangta ka kur Mynthlong, ka pyni ba ka kur ka long kaba pyndonkam um, kaba pyndonkam thlong ruh. Hangne thlong ka thew ïa ka deiriti dung kum ka dung kba, dungnei, dungsoh bad ter ter. Namarkata ngi donkam ban nang ïaleh ban wad ban thud ïa ki kyrteng, ïa ki jingmut bad thymmei ki kyrteng kur.

    The following is taken from the chapter entitled "Ka Um bad ka Tynrai Ki Kyrteng Kur" (Water and Origin of Clan Names) from the book Ka Um bad ki Deiriti ha ka Meirisawkun by Donor Giri Nongkhlaw (2008).

    Nongkhlaw cites Spiton Kharakor (1981) from his book Ki Khun Ki Ksiew u Hynñiewtrep where he discusses how some clans received their names from the words "um", "wah", "myn" bad "am".

    The clan names that start with the word "um" are 13 in number and some of them are Umbah, Umsong, Umyiap and Umthlu.

    The clan names that start with the word "wah" are 12 in number and some of them are Wahlang, Wahrait, Wahshrieh and Wahksing.

    The clan names that start with the word "am" are 10 in number and some of them are Amkhlaw, Amkoi, Amdep and Amksang.

    Finally, the clan names that start with the word "myn" are 27 in number and some of them are Mynring, Mynsong, Mynrieng and Mynthlong.

    To understand the connection between the clan name and the elements of nature, Nongkhlaw looks at four clans to discuss this.

    The clan name Amkhlaw comes from the words "am" and "khlaw". This shows that this clan must have settled near "um" or "am" which is water and "khlaw" which is forest.

    The clan name Umyiap refers to "um" that is water and "shyiap" which is sand. This shows that the clan must have settled in a place which has water and sand.

    The clan name Wahksing comes from the words "wah" which means river and "ksing" which means drum. "Wah" is connected to the environment and "ksing" is related to the tradition of music.

    Finally, the clan name Mynthlong comes from the words "myn" which is connected to the use of water and "thlong" which is the traditional mortar for pounding and grinding used by the Khasis. The mortar is a symbol for the traditions of pounding rice, sesame seeds, fruits and others.

    Ka Um Bad Ki Deiriti Ha Ka Meirisawkun (Water and Culture On the Environment)(Volume II, 2008) by Dondor Giri Nongkhlaw is such an interesting book with great information on the intrinsic value of water and the environment to Khasis! 🌅🌅

    🟡 English translation by @speakyourroots

  • “Ki jingbishar na la tnum” da Vancouver Shullai

    Ha la ka tnum nga ïeng bam lyer.

    Nga artatien ïa ka jingkhuid jong ka,

    Haba ym sma shuh kum ka jingai sngewbha ka mariang,

    Hynrei, sma pynban kum ka jyntah sah-miet u paramarjan.

    Hapdeng ki ïing paki-dulan ka Laitumkhrah-

    Khlem dieng, khlem siej, khlem ñiut, khlem ñier:

    Nga 'i tang ki dongmusa u 'riewstad

    Ba phalang blar-blar khlem jingim.

    Kim pynshahshkor ïa ka lyer sah-miet

    Kaba kawut shane-shane, shatai-shatai.

    Ha khrum ka sahit bneng pat,

    Ïa kaba ki khlur ki ksoh

    Bad ki lyoh ki bitnah kum ka dpei jhieh-

    Sngew kumba ka don ka jingïatainia noh-shiliang.

    Ka khyndew ka kyrhuh da la ki kali, ki khiew-siaw, ki 'sew-lamwir,

    La sngew kumba ka khyllew sha ka bneng, "Kham riewspah manga!"

    Ka bneng pat, jai-jai ha la ka jingsngur,

    Ka sammut da ka 'leilieh hangne hangtai.

    Manga, tang kum u nongpeitkai,

    Ïa kata ka jingïatainia noh-shiliang;

    Nga lam biang sha ka jingsma ka jyntah sah-miet.

    Uei mo u ban shet 'tungrymbai hapdeng ka lyïur?

    Original Khasi poem "Ka Jingbishar Na la Tnum" written by @vancouvershullai 📜📜 Thank you for another fantastic entry! 🌌🏠🌩️🌥️

    Vancouver says: "Ki Jingbishar Na La Tnum" (which translates to "Judgements from the Roof") is a poem describing observations of the world around from a rooftop. The tranquillity of the sky and the cacophony of the earth under the sky, are interpreted as a one-sided argument, where the earth is loud and boastful of its disorganisation, while the sky only responds with occasional flickers of lightning, interpreted as indifferent grins. There is a deflection to the smell of Tungrymbai – almost as a surrender to the bigger powers of earth and soil that one could not possibly meddle with. The poem has environmental undertones that is left to the reader to discover and make meaning of."

  • Mynsiem Katno ka Dap Jingkmen

    Mynsiem katno ka dap Jingkmen

    Ban peit iapha ko Mei mariang

    Hapneh Jongpha Nga heh nga long

    Jingkmen Jong nga hapha ka shong

    Haba nga peit ki lum ki wah

    Ki sim ha Jingsngewbha Ki pah

    Ha Mei mariang Ki kmen Ki Suk

    Pha Ker Pha ri riewspah ne duk

    Ki lum Ki wah wat Ki pyntha

    Baroh ha Jingsumar Jong pha

    Mynsiem ka ban peit ngam ngiah

    Syntiew Ki skud hapha Ki speh

    Ki um ba shngiam ha wah ba tuid

    Rymphum Ki kshaid Ki Noh laitluid

    Sha thwei ba ingum Ki Noh arsut

    Bad Jingsawa naki ka put

    Hynrei phew se kala kylla

    Syllen Ki khlaw Ki ba nylla

    Ki sim Ki doh tiew laiphew jait

    Hangno kin rieh ban ioh shongthait

    Tang Jingjakhlia bad Jingbymman

    Namar Ki riew ieid RI la dam

    Sa tang Ki ing khong shyllangmat

    Ban ioh pynjot Ki sngew tynnad

    Kim salia i'u ksuid i'u khrei

    Kim don ka Jing pyrkhat eiei

    Tang ban heh la u Saipan

    Ki thom wat ia u briew u blei

    Kim don Jingmap para Maki

    Wat ban iarap Ki ia kli kti

    Tang ban biang ka malade

    Ki tla bunsien ki pynthame

    Shaei kein ka Jingtiplem

    Ban iarap i'u biej i'u them

    La jyrsieh tang a Jing sniew

    Ka bih ha shyllangmat la kiew

    Ka Mei mariang bapli ka iam

    Namar bynriew u la Leh tam

    Marwei Katno ka pait dohnud

    Hala mynsiem marwei ka ud

    Mynta ka shong ha nga ha phi

    Ban thaw thymmai iala ka ri

    Wat shong jai pdeh ha la ka dpei

    Lada phi pyrkhat ia ka kawei

    Original Khasi poem "Mynsiem Katno ka Dap Jingkmen" written by @samsan_yt

    Thank you for this poem which has a lot to teach us! 🌲🏞️🌬️🌤️🌄

    The poem portrays the beauty of Nature and the environment. The bountiful resources that exist in it but are shamelessly exploited by man. We all know this story. We have heard this a million times! Do we really care about what is happening to the environment? Will we be able to survive if its degradation continues? The poem concludes with the fact that it depends on us to help Nature regain her true value and strength, which will in turn enrich human existence.

  • Mei Mariang Ngan ym ïeh ia phi da i Daohi Manar

    Ko lyer ba beh jai jai

    Pha pynlung ïa mynsiem jong nga

    Pha beh khlem don jingkhuslai keiñ shirta!

    Khublei, A ko lyer pha la pyntngen ïa nga

    Kumno keiñ mynta ba ngan ïada?

    Ha la marwei, nga ïam pangnud, nga da jaw ki ummat

    Ïa Mei Mariang haduh katne

    Khun bynriew "Kim pyrkhat!"

    Pyrthei Mariang ba itynnad

    B'u Blei u ai kyrpang

    Ka shong ha ngi, tang ha nga bad ha phi

    Ïa Mei- Ramew ba ngin sumar ngin ri

    Ki um ba shngiam ba sngur

    Ba ramew la dep pynwandur

    Da khmat ba sngewdiaw, nga peit ïa pha

    Shaei, pat mynta jaka ban rieh: ïa nga

    Ïathuh keiñ shaei "Ngan ïoh jaka?"

    Kjat sngi ba tyngshaiñ, ki wan doh ïeid ïa nga

    Jingkyrmen nga don, ba pham duh ïa jingjyrngam

    Ngan um ïeh ïa phi, keiñ noh….khun, wat ïam!

    Ka ri khlem jingsheptieng, ko ri ki Blei

    Ba dap da jingshngaiñ, Ri Tipbriew-Tipblei

    To kular ïa nga ba phin kamai hok ha pyrthei

    Ïa nga, to sumar-kyndong

    Sa shisien ha phi keiñ nga ong.

    "Mei Mariang – Ngan ym ieh ïa phi"

    – Daohi Manar

    An original Khasi poem by @xdtnoahjupejackllthmanar

    Thank you for sending this poem! The message that man and nature are intricately connected has to be reiterated!!