Tag: numbers

  • U Dak Lai, The Number Three

    U Khasi u don ka rukom pyrkhat kaba kham kyrpang ha ka jingïadei bad ki dak "Lai". Haba thung mawbyrsiew, u pynïeng lai tylli ki maw ban shet jingshet. Haba phah khubor na kawei ka jaka sha kawei pat, u pyndonkam lai tylli ki ksah ne kyrwoh. Haba jer khun shynrang, u pyndonkam lai tylli ki kyrteng bad lai tylli ki khnam. Haba thang briew, u pyndonkam lai tylli ki 'nam tympem ban siat ha ka kpep ha ka por thang briew. Haba pyrta shnong, u pyrta lai sien lai wat. Haba thung mawbynna kur, ki thung lai tylli ki mawbynna na ka bynta u kñi bad ar ngut ki pyrsa. Haba poikha poiman lane haba iap briew, ki ap lai sngi lai miet ban trei ia kiwei pat ki kam.

    The Khasis have a unique perception and regard for the number "3" When they erect a "mawbyrsiew" which is the stone used as support for cooking in the hearth they use three stones. When they send a message or news from one place to another, they use three "ksah" or "kyrwoh" which are rings made from threads of bamboo. When they choose a name for a son during the name ceremony, they choose from three names and also keep three arrows. At the cremation, the Khasis shoot three arrows called " 'nam tympem" in the place belonging to a specific clan for cremations. When there is a public announcement, the "sangot" addresses the people three times before making the actual announcement. When they erect the clan moniliths, there are three moniliths: one for the maternal uncle and the other two for his nieces or nephews. When there is a wedding or a funeral, the Khasis wait for three days to perform other work.

    The number "3" has a significance that is wide ranging for Khasis and Pnars. Here is an excerpt from U Khasi Bad Ka Mariang by Rev. Dr. Ïarington Kharkongor. 3️⃣3️⃣3️⃣

    🟡 English translation by @speakyourroots

  • Ki Dak Ñiew na Mawbynna by R.David Hamboy Kharlukhi

    1. Jylliew nga poi sha thwei Jingtip buh nam ki longshuwa,

    Ki mawbynna ba sah kynmmaw naduh ki thwei u mynbarim;

    Ba khlem pat sep ba dang shongdor, Ki neh kyrpang ki ieng hi triang.

    Nangno ngi sdang hangno ngi poi, ia ngi Jingtip ki ai;

    2. Nod, wei ar lai haduh shiphewkhub ki ieng kum ki sabut.

    U dak kyrwoh jingkhein ban pynbiang lut naduh suda haduh shiphewkhup;

    ki nang pynbiang ia shihali, shikuri ban thew ban woh ha iew ha hat,

    Khlem artatien ki dei spah bah bakhraw naduh u mynbarim.

    3. Ha lawkyntang bad lawlyngdoh ki ieng sakhi;

    Naduh na Nongjri shathie shaduh sha Nartiang Shatei.

    Ha Phyllaw shad bad kper pynngnad ki mawbynna ba itynnad:

    Ki khynnah rit ki ialehkai khlem poi pyrkhat ei ei.

    4. U Marphalangki man la ki por u thung a mawbynna ban sah kynmaw;

    U ñiew bad lum kyrpang ki mawbynna ha lad dap briew,

    Manla ki por ngi tih bad lum jingtip riti dustur u ñi u kong:

    Khaddei la dep ban pynurlong I'u dak ñiew naduh myndai kulong.

    5. "Nod" U mawbynna shongthait ba par ha sla kjat khyndew

    "Wei" U mawbynna ba kiew shaphrang u Khun phrangsngi ka Ri

    " Ar" Ki mawbynna shijur ki ieng sakhi i-a roi ka par ki paidbynriew Khasi

    " Lai" Ki mawbyrseiw rympei longing ki ieng ban kiew shaphrang khlem kyrtiang dien

    "Saw" Ki Mawbynna U Kpa Ka Kmie bad ar sakhi ki Khun kum shikynhun

    "San" Ki Mawbynna Longkni longsan khlem noh shiliang synshar ia kur ki man

    "Hynriew" u mawbynna tip briew tip Blei ba sdang ban san Rangbah bad talain stieh

    "Hynñiew" Ki mawbynna hynñiew pateng ba snoh kti lang ban iai pynbha imlang sah lang

    "Phra" Ki mawbynna jong ki Hima sawdong ki pud ki ker bad ki iada

    "Khyndai" Ki mawbynna sah jingkynmmaw jong ki pateng longshuwa manshuwa

    "Shiphew" Ki mawbynna shongthait ba dap pura ka kamai hok jong ki rta

    6. Ki dak ñiew khasi ba ioh nongkynti na ki mawbynna;

    Ki dei ki spah dak maian ba buh ki longshuwa manshuwa;

    Namar ka "ia" ka juk Sati Ksiar la dap pura;

    Ia ki dak ñiew la dei ban ri bad sumar bha.

    "Ki Dak Ñiew Na Mawbynna” by R. D. H. Kharlukhi @davidkharlukhi is an original Khasi poem.

    This beautiful and well-crafted poem brings together Khasi numbers and the different kinds of "mawbynna" (monoliths) that Khasi and Pnar culture possess, to create an ingenious symbolism. It is a significant effort to create an awareness of the deep, inextricable bond between man and nature. Most importantly, the poem highlights the lessons encrypted in nature which many of us do not perceive.

    Thank you to Mr. R. D. H. Kharlukhi @davidkharlukhi for giving the permission to post his poem! This poem is available on amazon.in.