Tag: indigenouslanguageconservation

  • Interview with Rangkitbok Dikrud, International Mother Language Day

    KA JINGSHIT SHANE SHA NGI da i Rangkitbok Dikrud

    Ka jingshit shane sha ngi ka wan da ka jingsyang tram.

    Khluit tdaiñ. Phuh syep buhrieh. Kylla tlot ïar-ly-ïar

    Hangne ha la ri la jong –

    Katta ngan shit

    Ki briew i’u kwai ktha shngiam. Sur dam

    Pyrjah kjap kjap

    Wat ka buaid kwai ka jem thuiñ, shoh sngi.

    Ka sha khluit kam duh ban rat ïa ka Jingtyrkhong,

    Kam duh ban tuid

    Sha ngi. Ïa ngi —

    Shit phew ba shit

    Ka sha khluit ka tuid beit

    Shar la shar, lyngkien ka kpoh.

    Shane,

    Ym kum sha ri shit ba Ihop

    Ba hap pyntuid lyngkien da umpjah

    sam — tngen tdam.

    Satang lano kampher shuh na ki ri shit

    Namar kat nang mih ki sngi la nang pynroi

    khun da ki dieng maw.

    La bun ka leit on thang ia ki dieng sla bapli

    Man ka por, da kylli

    ïa ka daw ba ngi thung dieng maw-

    Ym banse te!

    Ym banse te!

    Shane sha ngi ruh

    Ka jingshit tar tyrha kan sa wan phrong

    suki suki

    Sha ka ïa ud, kynther jaiñ.

    Haei shuh ka jingpyngngad ka shong?

    Hato ngi iapeiñ ha ki dieng maw paki?

    Kane ka dei khyndiat ki symboh jingkren hapdeng jong i @rangkitbok_c bad i @rj_bob_bigfm na ka Big FM 98.3 kum shi bynta jong ka jingrakhe ïa ka International Mother Language Day. Ki phang kiba ki ïa phylliew jingmut ka dei ka jingthoh poitri ha ka ktien Khasi, kumno ban pynkiew ïa ka ktien Khasi bad kiwei kiwei.

    Ïa kane ka jingkren lah dep ban pynsngew ha ka 17 bad 18 tarik u Rymphang ha ka Big FM 98.3.

    Khublei Shibun @rangkitbok_c Kane kan long ka jingbynrap kaba kordor ha ka page! 😄🙏

  • Ki nongjop jong ka jingïakob ktien shnong (Dialect contest)

    Ngi sngew kmen ban pynbna ïa ki nongjop jong ka jingïakob ktien shnong (dialect contest)! 😃😃 Ngi kitbok kitrwiang ïa phi ba phin nang kiew ha baroh ki liang!

    @lakerlin06 @reposallanong @iai_thehorse @juhiwanki

    Khublei Shibun ïa ka jingshongshit jong phi ban shim bynta ha kane ka jingïakob! 🙏🙏

    Ka jingaikhublei kaba kyrpang ka leit sha ka @neindiaarchive kaba lah pynbiang ïa ki khusnam mynta u snem (slide 6). Kiba don ha ka khusnam ki dei ka Almanak, Coffee, ka Ngap, ka Tala Mylliem, Bamboo container, Fridge magnet bad Scented soap. 🥳🥳🥳

    Ngi pynpaw ïa ka jingsngewnguh ruh ïa i Mewanshanbor Lyngdoh (Mawlangwir), i Yull Brown Sumer (Sohkha), i Sylvi Sara Janai Kshiar (Pynursla) bad i Deinidaroi Sariang (Nartiang) kiba lah leh shitom ban ring ïa ki video kiba shai bad ba sngewtynnat! Khlem ma phi kane ka jingïakob kan nym lah ban long 😄🙏

  • Nga khmah a phai/ I miss you

    I miss you – Nga khmah ïa phai, ka daw ka iong pynkylla ktian ha ka kyntian chnong cji. "Nga khmah ïa phai" a "Nga lah khmah bha ïa phai" – "I have dearly missed you." La kanai ka senten ka chi kit iongmut lot archah ban ted ïa ka iongong "| miss you." Kanai ka senten "nga khmah ïa phai" ka thow bha ia ka iong snow angnod, ka iong snow angnod ban cjoh ia kynduh lot bad arcju arcju iong cji blah, ban cjoh a en lot nen ki por man riim, a ted ban cjoh ji lot be iah ki iong cji sngow blah, ban cjoh lot ia ka iong snow chngaiñ cjin dah ji lot ia kita.

    La ka kyntian "khmah" ka en lot sa kawei ka iongmut ha ka kyntian chnong cji, kata ka daw "to look up" a ban syndang hah kynjang.

    Ha ka por iong cji dang nahrit (wat mynnai cji da lah san be) cji sngow chalai bha ban pynpaw ïa kanai ka kyntian ha ki braw iong cji soid, cji khmah. Ki kow be, ki sngowchalai ban krenkai krensoid be kanai ka kyntian.

    Te man ka por, cji dah ong cji lah khmah bha ia phai, kin kyllai kylla iah cji, "how have you missed me?" (phi khmah lehnow ia nga?), nen ki nahrit man dang luilui ka iongmut, cji be cji khmah ki khleh ha kynjang ban pynpaw ba cji khmah ia kikow lehtow. Ka sngow chalai bha da cji pyrkhat ja kata.

    Dialect – War Mawpud

    Shnong – Lower Mawpud

    I miss you – "Nga khmah ia phai", a direct translation to our dialect. "Nga khmah ia phai" or "Nga lah khmah bha ia phai – I have dearly missed you. " But the sentence carry a deeper meaning than just a mere "I miss you", it's more of a longing. A longing to be with someone and recreate past memories again, or even just to see them and feel their presence once again. However, the word "khmah" holds a different meaning again in our dialect, which is "to look up".

    As young kids (even now as adults) we, that is, our people back in the village, including I, love to expresse this word to our loved ones when we miss them. They, in turn, love to be playful with the word.

    So whenever we told them we have missed them, they would playfully ask us "how have you missed me?" and we would innocently lift up our heads in the sky (the other meaning of "khmah" is to look up) to show them that's how we've missed them. And it's so adorable when think about it.

    In Khasi we say "Nga tmang ïa phi" or "Nga kynjah ïa phi" which is translated as "I miss you". 💌💌💌

    Khublei Shibun @aiti.wniang for sending this! 🙏😄 She has written this post in her dialect which is from War Mawpud. It is interesting to read it in your dialect! 🤓

    🟡 English translation by @aiti.wniang

  • Interview with Mebateibor Khongsti, International Mother Language Day

    Ka Dor ki Nonghikai da i Mebateibor Khongsti

    Haba phaidien ki por b'la leit,

    Ki snem b'la iaid lynti,

    Ngim lah shemphang ngim sngew lah ngeit,

    Ïala ka Ri Khasi;

    Haba jingdum jingbiej ka tap,

    Sahdien tam ha pyrthei,

    Nongwei u shim kabu u thap,

    Ïa ka ban ïoh klun ei.

    Hynrei mynta kala pher bak,

    La bun ki jingkylla,

    Shajrong kala nang kiew irat,

    Sha kliar jingstad mynta;

    Kyrhai ki khun ka Ri Khasi,

    Kum khlur ki la tyngshain,

    Ki pruid dak bad ki mait lynti,

    Ba longdien kin bud lang.

    Katne jingstad ka nang kiew sted,

    Shajrong ka ïai ban klang,

    To pyrkhat mano ba jaw syep,

    Jingstad ha shlem ban phrang;

    Mano ba bat ïa u lakam,

    Jingdum sha jngai ban thom,

    Ki khun ka lawei ba ïalam,

    Ïa Ri ban rah burom.

    Mano ki khmat ba ïohi jngai,

    La ha jingdum synia,

    Ka dongmusa ba rah khlem btai,

    Jingshai ban pynthaba;

    Ka suinbneng ba kan dup phyrnai,

    Ki beh shajngai ïu lyoh,

    Hato ymdei ki nonghikai

    Ba leh kine baroh?

    Mynsiem jong ki ka thrang ka kwah,

    Ï'u khynnah ban ïalam,

    Junom hajuh ba un ym sah,

    Watla u biej tasam;

    Ki kham shemphang bad kham sngewthuh

    Ba burom jong ka Ri,

    Ban ïai phyrnai bad kiew shuh shuh,

    Ka shong ha kti jong ki.

    Kumta lyngba I sur poitri,

    Nga pynpaw la jingsngew,

    Ba dor ki nonghikai jong ngi,

    Shisha ym lah ban thew;

    Ki long ki kmie ki kpa ba ar,

    Burom iaki to ai,

    Jingdum ka Ri kila beh phar,

    Khublei ko Nonghikai.

    Kane ka dei khyndiat ki symboh jingkren hapdeng jong i @mebatei_l_khongsti bad i @rj_bob_bigfm na ka Big FM 98.3 kum shi bynta jong ka jingrakhe ïa ka International Mother Language Day. Ki phang kiba ki ïa phylliew jingmut ka dei ka jingthoh poitri ha ka ktien Khasi, kumno ban pynkiew ïa ka ktien Khasi bad kiwei kiwei.

    Ïa kane ka jingkren lah dep ban pynsngew ha ka 17 bad 18 tarik u Rymphang ha ka Big FM 98.3.

    Khublei Shibun @mebatei_l_khongsti ! 😃🙏 Kane kan long ka jingbynrap kaba kordor ha ka page!

  • Where is the dialect from? #3

    Khublei ïa phi baroh! Kane ka dei ka jingïakob halor ki ktien shnong (dialect contest) na ki bynta ba pher jong ka ri Khasi kum shi bynta jong ka jingrakhe ïa ka International Mother Language Day, kaba la wanrah sha phi da ka @speakyourroots bad ka Big FM 98.3 Shillong lyngba ka jingkyrshan jong ka @neindiaarchive !

    🟡 Kane ka dei ka jingkylli kaba lai!

    🟡 Lada phi tip ïa kane ka ktien la kren ha ka shnong ne ka thaiñ aïu, phah ïa ka jubab da ka text sha une u number 8798997511. Phin ïoh ïa ka khusnam kaba la pynkhreh kynsai!

    🟡 SNGEWBHA AI ÏA KA KYRTENG JONG KA SHNONG/ THAIÑ BAD KA KYRTENG KABA PURA KA JONG PHI RUH.

  • Interview with Freedyboy Majaw, International Mother Language Day 2023

    Ka Jingphohsniew da i Freedyboy Majaw

    Ha jingiabun briew nga iohi iaphi,

    Hangta habar phi shong syaid sngi;

    Ka dur jong phi ba phuh iskuiñ,

    Lem bad i dur khmat ba phi rymmuiñ.

    Nga wan ban kylli nga wan ban ktah

    Mei hato phin shongsah?

    Phi ong ianga, hooid ngan shong!

    Ngan long ruh hi kumba ju long.

    Hangta nga don ka jingsngewpher,

    Shi khyllipmat kane ka por kan sa her;

    Nga don ka bor te Mei iaphi ban beh,

    Na jingphohsniew sha jngai eh.

    Hynrei mynsiem jong nga ka pang,

    Nga pait dohnud ba bad phi ngam don lang;

    Nga jaw ummat nga iam hangta,

    Ba iaphi nga lah duh shyrta.

    “Balei ko jingphohsniew pha wan kumne,

    Kan suk lada pham pyni ianga hangne;

    Hynrei ngam beh iaphi Mei na jingphohsniew,

    Namar dei tang kane ba ngan kynduh khlem siew".

    Nga kyndit hangta na ri ki jingphohsniew,

    Nga pyrkhat hangta nga iam weibriew;

    Mei sawan ngan pdiang beit iaphi,

    Lada ym mynta hynrei kawei pat ka sngi.

    Kane ka dei khyndiat ki symboh jingkren hapdeng jong i Freedyboy Majaw @its_me_fred_wc bad i @rj_bob_bigfm kum shi bynta jong ka jingrakhe ïa ka International Mother Language Day. Ki phang kiba ki ïa phylliew jingmut ka dei ka jingthoh poitri ha ka ktien Khasi, kumno ban pynkiew ïa ka ktien Khasi bad kiwei kiwei.

    Ïa kane ka jingkren lah dep ban pynsngew ha ka 13 bad 14 tarik u Rymphang ha ka Big FM 98.3.

    Khublei Shibun @its_me_fred_wc ! 😄🙏 Kane kan long ka jingbynrap kaba kordor ha ka page!

  • Where is the Dialect from? #2

    Khublei ïa phi baroh! Kane ka dei ka jingïakob halor ki ktien shnong (dialect contest) na ki bynta ba pher jong ka ri Khasi kum shi bynta jong ka jingrakhe ïa ka International Mother Language Day, kaba la wanrah sha phi da ka @speakyourroots bad ka Big FM 98.3 Shillong lyngba ka jingkyrshan jong ka @neindiaarchive !

    🟡 Kane ka dei ka jingkylli kaba ar!

    🟡 Lada phi tip ïa kane ka ktien la kren ha ka shnong ne ka thaiñ aïu, phah ïa ka jubab da ka text sha une u nombar 8798997511. Phin ïoh ïa ka khusnam kaba la pynkhreh kynsai!

    🟡 SNGEWBHA AI ÏA KA KYRTENG JONG KA SHNONG/ THAIÑ BAD KA KYRTENG KABA PURA KA JONG PHI RUH.

  • Where is the Dialect from? #1

    Khublei ïa phi baroh! Kane ka dei ka jingïakob halor ki ktien shnong (dialect contest) na ki bynta ba pher jong ka ri Khasi kum shi bynta jong ka jingrakhe ïa ka International Mother Language Day, kaba la wanrah sha phi da ka @speakyourroots bad ka Big FM 98.3 Shillong lyngba ka jingkyrshan jong ka @neindiaarchive !

    🟡 Kin don saw tylli ki jingkylli. Kane ka dei ka jingkylli kaba nyngkong!

    🟡 Lada phi tip ïa kane ka ktien la kren ha ka shnong ne ka thaiñ aïu, phah ïa ka jubab da ka text sha une u number 8798997511. Phin ïoh ïa ka khusnam kaba la pynkhreh kynsai!

    🟡 SNGEWBHA AI ÏA KA KYRTENG JONG KA SHNONG/ THAIÑ BAD KA KYRTENG KABA PURA KA JONG PHI RUH.

  • Khasi language accepted in Calcutta University

    In 1903, the Khasi language was accepted as one of the languages that could be used during entrance examinations in Calcutta University, West Bengal.

    Some information about Sir Pedler who is mentioned in the letter is here below (Source: https://en.m.wikisource.org/wiki/The_Indian_Biographical_Dictionary_(1915)/Pedler,_Sir_Alexander):

    Sir Alexander Pedler, F.R.S., C.I.E. (1901), Director of Public Instruction, Bengal (retired);

    Son of late John Standbury Pedler of Drilwich; Born in 1819;

    Education: City of London School and at the Royal College of Chemistry, London; Joined service, 1873; Meteorological Reporter to Bengal Government, 1889; Principal, Presidencv College, Calcutta, 1896; Director of Public Instruction, Bengal, 1899; Additional Member, Supreme Legislative Council, 1903; Vice-Chancellor, Calcutta University, 1904; retired, 1906. Address: 28, Stanhope Gardens, London.

    Khublei Shibun @historian_to_be for this contribution! 😀🙏 It is great to know that the Khasi language was acknowledged by the then British government as a language for entrance examinations.

  • Apot Sepsngi

    Ka ktien "apot" ka mut ka jingjynjar, ka lanot, ka suhsat bad ka shitom.

    The Khasi word "apot" refers to the experience of hardship, misfortune, adversity and difficulty.

    Ka jingong "apot sepsngi" ka thew ïa ka lanot bad ka suhsat kaba hap ïaid lyngba kaba la palat liam. Ngi lah ban batai ba ka ktien "sepsngi" ka thew ïa ka jingduh jingkyrmen bad ka jingsngewsih kaba la sngew kutlad shisha.

    The Khasi phrase "apot sepsngi" describes the misfortune or adversity that befalls which is hard for one to bear. We may explain the word "sepsngi" (literally meaning setting sun) symbolically refers to hopelessness and sorrow with no respite in sight.

    The phrase "Apot Sepsngi" describes a tragedy or a catastrophe that befalls a person. 😓😟 Its meaning is made more significant by the metaphor of the setting sun, echoing a dark time and hopelessness.

    🟡 Khasi explication and English translation by @speakyourroots