Tag: khasilanguageconservation

  • Ka Lashai da Dameshwa Rymbai

    Tang mar ia ioh ia ka sngi thymmai,

    Ka kam ngi buh ha khmat duh eh.

    Ha thwei pyrkhat ki lad kamai,

    Kat ha ha sla pyrthei ngi dang mareh.

    Ia shi snem lynter ngi la pynkhreh,

    Aiu lashai kan wanrah ngim tip.

    Sharak jingim mynta ka dang meh

    Ngim lah batai lano kan lip.

    Khuslai ngi kit ha ki thwei jingmut,

    Da kiei kiei kiba ngim pat tikna.

    Byrngut byrnget wat ia ka lashai,

    Ngim tip kaei ka ban wan jia.

    Ban ia pynkhreh ia jingim briew,

    Sharak jingkyrmen ban thang.

    Umphniang ba bha ne kaba sniew,

    Shwa ban phylliew, pyrkhat biang biang.

    "Ka Lashai" is an original Khasi poem by @damechwarymbai410 ✍️📖

    Khublei Shibun @damechwarymbai410 ba phi la ai ban post ïa ka poitri jong phi 😄🙏 Ka long ka jingthoh kaba ïar bad jylliew ka jingmut bad kaba ai mynsiem ruh ✨✨

    "Ka Lashai" which means "Tomorrow" is a beautiful poem about the journey of human life. It may be titled "Tomorrow" but it also stresses on how the present is what we should take care of. ☀️🌒☀️

  • Ka Khulpi/ Secret

    "Ka khulpi" ka dei ka jingshisha ba la buhrieh; ka dei kaei-kaei ka bym lah ban iohi. I Rev. Dr. Ïarington Kharkongor ha ka Dienshonhi jong i, i ai ïa ka ktien phareng "secret" hadien ka jingbatai ïa ka ktien "khulpi".

    Ka don ka jingong kaba ong: "Kren da thew ha la ka khulpi". Kane ka mut ban kren da kaba sumar ha khmat ki briew, ne haba duwai ha u Blei, ban antad bad ban thew ïa la ka ktien ha ka tarajur ka mynsiem bad ka dohnud, shuwa ban pynmih ïa ka shabar.

    Tharai ngi lah ban pyndonkam da kane ka kyntien ïa ka ktien "secret". Phi pyrkhat kumno?

    Ka khulpi is a truth that is hidden; it is something that cannot be seen. Rev. Dr. Ïarington Kharkongor in his dictionary adds the English word "secret" after the Khasi explanation of khulpi.

    There is also a Khasi phrase which says: Kren da thew ha la ka khulpi which means to speak with care and caution in front of people, or when in prayer to God, to assess and measure words in the scales of the soul and heart, before speaking the words.

    So perhaps we may use the word "khulpi" for the "secret". What do you think?

    Bun ki jingbatai ïa ka kyntien "secret" ki batai kum kaba buhrieh ne ka bym ïohi. Ka don pat ka jingkwah ban ïoh tang da kawei hi ka kyntien ban pynkylla sha ka Khasi. 🏞️🆎

    Ka kyntien "khulpi" ka sngew shongkhia shuh shuh ynda la pyrkhat shaphang ka jingong "Kren da thew ha la ka khulpi" ⚖️💌

    🟡 English translation by @speakyourroots

  • Wan ïalam samla sha ïing

    Bun na ngi haba ïa kren bad ki Meiieit, Paieit ne ki tymmen ha ïing, ngin kut beit ha ka "Shisha seh?!" 😄 Kaba ong i Meiieit ne Paieit te lah dei beit 🧑‍🦳🧑‍🦳 Ki khana bad ki jingong jong kiba heh ki long kiba kordor bad katba ngi nang lah ban kynmaw, katta kan nang bha.

    Most of the sayings or phrases we know are spoken to us by our family or friends. Those spoken by our grandparents are especially important because they were a generation untouched by globalisation. 🏞️🌾

  • Ym don pyrthei shuh, Ym long briew shuh

    Ka jingong "Ym don pyrthei shuh" ka pynpaw ïa ka jingsngew kaba lah poi shaba palat u pud. Kane ka jingong ka thew ban pynsngew ïa kaba lah long "katta katta" ne "shibun". Kum haba ngi ong "Nga lah thait palat, ym sngew don pyrthei shuh."

    Kane ka rukom ong ka ïa syriem bad "ym long briew shuh" kaba mut ba kano kano ka kam kaba ngi leh ka la pynlong ba ngim lah shah shuh da ka bor briew, namar ka lah shon palat ym tang ïa ka bor met hynrei ïa ka bor pyrkhat ruh.

    The Khasi phrase "ym don pyrthei shuh" is literally translated as "there is no more world". But a literal translation such as this does not really explain what the phrase means.

    The phrase expresses a feeling or an emotion that has reached beyond a bearable limit. It aims at articulating a feeling that something has become too much to bear. As if "there is no more world" or to use the sense of the phrase in a sentence: "I have no more strength (or consciousness) to bear this".

    This phrase is similar in meaning to "ym long briew shuh" which also expresses the unbearable nature of something, to the extent that one does not have the physical strength nor the mental strength anymore to endure it.

    Haba ngi ong "Ani ngam sngew don pyrthei shuh!", kam long kaba suk ban pynkylla sha kiwei pat ki ktien. Ki jingong "ym don pyrthei shuh" bad "ym long briew shuh" ki long kum kita. Kine ki pyni ïa ka jingïar bad jingsngewtynnat jong ka ktien Khasi. 🅰️🆎🅱️

    Khublei Shibun @janicepariat ba phi la kren shaphang kane bad ba phi la pynsngew ruh ïa ka jingïar jong ka ktien Khasi 😄❤️🙏

    There are some words or phrases which escape being translated at all because they express a feeling that perhaps contains a particular worldview of a community. That's the beauty of language, it can never really be fully translated.

    🟡 Khasi and English explication by @speakyourroots

  • Translation of emojis into Khasi

    🤣 Rkhie ha ban da mih ummat/ Rkhie ïapler ïapang

    🤫 Khana lorni bym long ïathuh, tangba lah dep ïathuh

    🥺 Shri ïam bad ka pyneh shyntur ba nym khih

    🤏 Shi sohphit

    👊 Ai shi bok

    🤦‍♂️Dum ka buit ka stad

    🐷 Dohkhlieh/ Khliehsniang

    🥶 Sngew kjam ba slap bad phria ha ka por tlang

    🥵 Haba lah sat ba bam sohmynken bep

    🪵 Sngi thohdieng

    ⚡️Leilieh Sohra

    🪳 Ñiangkalaw ha kamra shetja Meiieit

    Kane ka long ka jingpyrshang ban pynkylla (ban ïoh rkhie ruh) ïa ki emoji sha ka Khasi 🤓🏞️

    Mynta ha ka pyrthei "emoji" ngi lah shu pyndonkam seh tang da kine haba ïa kren ha phone 😂😂 Ki lah long kum ki bynta ka met bad ka ktien ki bym lah khlem da iehnoh shuh.

    🟡 Shisha, ngin pynkylla kumno ïa ka ktien "emoji" sha ka Khasi?

    🟡 Sngewbha ai shuh ki jingpynkylla sha ka Khasi ïa ki emoji ha ki comments 😄

  • “Bira-biri”

    Ki kyntien "Bira-biri" ki mut ba lamwir jingmut, ba lyngngoh, ba kulmar, ne ba lynrum lynram.

    The Khasi adjective "Bira-biri" elaborates on a state of confusion, of feeling perplexed, of chaos and disorder.

    Ki don ki kyntien kiba ngim ju kham pyndonkam kum ki kyntien "Bira-biri" 🤓🤓
    Phi lah ju pyndonkam ïa kane?

    🟡 Art by Robert Carter
    🟡 English translation by @speakyourroots

  • Kyrtoh Lyndet

    Ka ktien "kyrtoh" ka mut ban rynsied ne ban kynthih; ka thew ruh ïa ka jingryngkoh nalor ka jingker.

    Ka jingong "kyrtoh lyndet" ka mut ka jingwan ne ka jingpashat jong ka markylliang ne ka bainong jong kano kano ka kam kaba la leh u briew.

    The Khasi "kyrtoh" means to leap or to jump. The word also implies leaping over a boundary.

    The Khasi phrase "kyrtoh lyndet" is the coming or manifestation of retribution, meaning the reward or punishment of anything that is done by a person. "Kyrtoh lyndet" emphasises a boomerang effect or a rebound effect to anything that is done in life.

    The Khasi words "Kyrtoh Lyndet" affirms the consequences of anything that is done by us in life. 🌀🪃🪃

    🟡 Collated and modified from Ka Dienshonhi: The Khasi Encyclopedic Dictionary and Learner's Khasi Dictionary
    🟡 English explication by @speakyourroots
    🟡 Art by Davide Bonazzi

  • Sa shi hud ki kyntien

    Seasoned; Full grown – Kyrïaw

    Treasurer – U Khajanshi: U Nongkynshew

    Tide – Ka Jwarbata: Ka Atphyllung

    Stipulate – Ka Miaj

    Sheet of paper – Ka Shi Taw

    Scrutinize – Peitkhongkhai

    Sa shi hud ki kyntien kiba ngi lah ban pyndonkam ha ka kren ka thoh man la ka sngi. 🗣️✍️🆎

    🟡 Sources: Rev. Ïarington Kharkongor and Dr. Dondor Giri Nongkhlaw

  • Bam Kynjing

    Ka jingong "bam kynjing" ka thew ïa ka jingpyrshang ban kiar ïa kata ka bym sngewtynnat ban bam, tangba la shu bam la ka bam namar bym banse. Ka don ka jingsngewkhohñioh haba la bam ïa ka jingbam. Hadien ba la bam kynjing kumne, don ki briew kiba ju thut kpoh da kaba ïoh jingdap lyer ne jingpynhiar.

    The Khasi word "kynjing" literally means to dislike something or to be disgusted by something. The word denotes something unpleasant. When it is used with the word "bam" which means to eat, what is conveyed is a dislike or a sense of disgust while eating something. The phrase also implies a reluctance or hesitance while eating this food. Sometimes when someone has eaten food with this sense of reluctance, the person suffers from an upset stomach like gastritis or diarrhoea.

    The Khasi phrase "Bam Kynjing" feels contradictory but it does capture this phenomenon which many of us have experienced 😅😄

    Sometimes out of courtesy and good Khasi manners 😅 we keep on munching something that we don't like at all.

    🟡 Khasi and English explication by @speakyourroots

  • Ka ktien ka long kaba im/ Language is alive

    Ka ktien ka long kaba im namar la kren ïa ka da ki briew kiba im. Ki briew kiba mad ïa ka kmen ka sngewsih, kiba don ki jingkhlaiñ bad jingtlot. Ka ktien ka long kaba kylla man la ka por namar ngi ruh ngi kylla man la ka por. Kum baroh kiba dei ki bynta jong ka jingman jingim u briew, ïa ka ktien la donkam ban bsa ïa ka, ban ïada ïa ka bad ban pynneh ïa ka. Ka ktien ka kylla tangba ka sah kumjuh ruh. Ka don ha ka jingïaid ban san ban miat, ban pynthymmai ïalade bad ha kajuh ka por ka long shisha ha ka bynta tynrai jong ka. Kane ka long kajuh ïa ki briew ruh. Ngi nang kylla na ka por sha ka por tangba ngi neh ka kyrteng, ka jaitbynriew, ka kur ka jait bad kumta ter ter. Ki don namar kata kiei kiei kiba kylla bad kiei kiei kiba dei ban neh kumjuh.

    Ka jingphylla jong ka ktien ka long ba ha kawei ka liang ka dei kaba lah ban ïohsngew da ki shkor bad ïohi da ki khmat, bad ha kawei pat la saiñdur da ki dak bad nuksa ban pynshai ïa ka jingmut jong ka. Ngi kren bad ngi mut kumba ngi ong bad ngi kren bad ngi mut da ka jingmut kaba sha lyndet ruh. Namar kata ka don ka bor ha ki ktien; kumno la pynshong ïa ki bad kumno la ong ïa ki bad la nang ai mynsiem ïa ki da ka rukom ring sur, ka jingsangeh shipor bad ka jingkiew ne jinghiar ka sur.

    Ïa ka jinglong kaba paka tam ne kaba nylla tam jong ka ktien ka dei haba la kren ïa ka. Ka jingher jong ka ktien na u thylliej sha ka sla thoh ka long kaba dap da ki sohkyrdot kiba wanrah ki jingthylli ha ka jingmut jong ka ktien. Ka jinglong maïan jong ka ktien ka pynlong ba ngi nym lah ban shon shap thik kumba pyrkhat. Ka khih ha ka lyer ha shyntur, la klet ïa ka, la kynmaw ïa ka; ka ktien ka pdiang ïa ka jingieit, ka ktien ka shah ïa ka jingbymsalia jong ngi ruh. Ngin ai aïu ïa ka ktien kaba long shi bynta jong ka malade?

    .

    .

    .

    Language is alive because it is spoken by a living person. A person with joy and sorrow, with strengths and weaknesses. Language is always evolving because we are evolving. Like everything that is part of human existence, it needs to be nurtured, protected and preserved.

    Language evolves yet it also stays the same. It is in a constant process of regeneration yet staying true to essence. This is the same for a human being. We evolve yet we have the same name, same tribe, same clan and so on. Perhaps there are things which are supposed to change and others which are supposed to stay the same.

    Language is beautifully concrete and abstract. We say and mean something literal. We say and mean something symbolic. This is why there is so much power in words; in how they are placed and said, given impetus by tone, pause and pitch.

    In its purest form, language exists in the spoken realm. The flight from tongue to page is fraught with gaps of meaning. In its most mysterious, language is not fixed. It moves in breath, it is forgotten, it is remembered, it receives love, it endures apathy. What are we going to give to language that is part of our own self?

    Khyndiat ki jingpuson ha ka sngi World Folklore Day shaphang bor bad ka jingmaïan ka ktien ka thylliej 🆎💭🗯️

    Some food for thought on World Folklore Day about the power and mystery of language 🆎💭🗯️